Cumhuriyetimizin 87. yılını kutluyoruz. Ne kadar demokrat olduğumuzun bolca tartışıldığı bugünlerde, demokrasimizin temellerinin atıldığı o günleri bir kez daha hatırlamakta yarar var. Egemenliğin ulusa geçmesinde 23 Nisan 1920 ve 1 Kasım 1922 ile birlikte en önemli 3 tarihten biri 29 Ekim 1923; ancak bu yazının çıkış noktası 1 Kasım 1922.

Gündemde biraz gerilerde kalmakla birlikte geleceğimizi doğrudan ilgilendirdiği ve nasıl olsa tartışması bitmeyeceği için bahsetmekte gecikmiş sayılmayacağımız bir konu İstanbul’a yapılması planlanan üçüncü köprü. Tartışmaya ilişkin en büyük yanılgı, iki tarafın da aynı sorunu –ulaşım- çözmeye çalıştığına inanılması. Oysa ki İstanbul’un –ve tüm büyük kentlerin- trafik sorununun çözümünün araç köprüleriyle olmadığı neredeyse bilimsel olarak ispatlanmış bir olgu durumunda. Karayolları’ndan meslek odalarına, sivil toplum örgütlerinden üniversitelere kadar ilgili her kurumun raporu bu yönde.

Hükümet ekonomide rakamlarla övünmeyi seviyor ve iyi bir fırsat yakaladığında kaçırmıyor. Koca bir kriz boyunca teğet geçtiğimizi dinledikten sonra şimdi de en hızlı büyüyen ülkeler arasında olduğumuzu duyuyoruz. 2010’un ilk çeyreğinde 2009’un ilk çeyreğine göre %11,7 ile G-20 içinde Çin’den (%11,9) sonra en hızlı büyüyen ülke olduk. Bu veri krizden en az etkilenen ülkelerden biri olduğumuzu gösterir mi, anlamak için 2009’un ilk çeyreğindeki daralmaya da bakmak yeterli: 2009’un ilk çeyreğinde %-14,5 oranında küçüldük ve henüz kriz öncesi gelir düzeyimize gelebilmiş değiliz (Çin 2009’un ilk çeyreğinde de %6 büyümüştü, ABD’de rakamlar sırasıyla %-5,5 ve %2,7). O nedenle geçtiğimiz yılın baz etkisinin belirleyici olduğu bir rakamla övünmenin pek anlamı yok, sürdürülebilir büyümeye odaklanmak gerekiyor.

2007 Ağustosu’nda ilk işaretlerini verip 2008 Eylül’ünde finans dünyasında çöküşe yol açan küresel kriz, özellikle gelişmiş ülkelerde zor duruma düşen –bir kısmı batan, bir kısmı devlet tarafından kurtarılan- bankaların kredi kanallarını kısmasıyla reel sektöre sıçrayarak 2009’un küresel düzeyde bir kriz yılı olmasına yol açtı.

Son gündem maddemiz Başbakan Erdoğan’ın referandum propagandası kapsamında 12 Eylül’de idam edilen 3 genç Erdal Eren, Necdet Adalı ve Mustafa Pehlivanoğlu’nu anması ve mektuplarından satırlar okuyarak ağlaması oldu. Erdal Eren 12 Eylül mezaliminin simgelerinden biridir ve bilenler için her akla geldiğinde yürek sızlatıcıdır. Bugüne kadar bu yaşananların farkında olup olmadığından emin olamadığımız Erdoğan, birdenbire bu isimleri gündeme getirerek son dönemde iyice sınır tanımaz hale gelen iletişim politikasında yeni bir aşamaya geçti.

15 yıldır Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığını yürüten Melih Gökçek’e dair hatırladığım en eski anekdotlar Tandoğan Meydanı’ndaki (artık olmayan) heykele ilişkin “böyle sanatın içine tükürürüm” sözleri ve belediyenin Hitit güneşi amblemini değiştirmesi. O günlerden bu yana köprünün altından çok sular aktı ve artık Gökçek zihniyetinin şekillendirdiği bir şehirde yaşıyoruz.

*Ocak 2008 ve Ocak 2009 verileri.

**Aralık 2007 ve Aralık 2008 verileri.

Kaynak: TCMB, TÜİK

Dünya ekonomisinin 1929’dan bu yana en büyük krizini yaşadığı artık kesinleşti. Derinleşen küresel kriz karşısında önceleri “bizim krizimiz değil, bize bir şey olmaz” diyen hükümet, daha sonra “kriz küresel, etkilenmemek mümkün değil” noktasına gelmişti. Ancak Başbakan, son dönemde seçim meydanlarında krizden etkilenmediğimiz konusunda yine ısrarlı görünüyor. Bu durumda ekonominin temel verilerinin son bir yıl içindeki değişimine bir göz atmakta yarar var.

Geçtiğimiz yüzyılın başlarında dünya ekonomisine serbest piyasa anlayışı egemendi. Sanayi devriminin ardından Batı ekonomisindeki büyüme, I. Dünya Savaşı’ndan sonra ABD’de artarak devam etti. Ta ki 1929’un 24 Ekimi’ne kadar. O gün New York Borsası’nın çökmesiyle patlak veren krizin ardından Keynes’in fikirlerinin öncülüğünde yeni bir döneme girildi. Ekonomideki talep yetersizliğinin devletin harcamaları artırmasıyla çözüleceği tezi, ekonomiye müdahalenin ve sosyal refah devletlerinin yolunu açtı.

Türkiye’de “n’olacak bu memleketin hali” temalı tartışmaların vardığı vazgeçilmez sonuçlardan biri halkın cahilliğidir; her türlü geri kalmışlığımızın nedeni olan bilgisizliği, daha doğrusu “bilinçsizliği” bir çözsek kimse yanlış seçim yapmayacak, her şey çok güzel olacaktır.